ملا محمد مومن كرمانى

210

صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )

حينى كه سلطنت و فضيلت انتساب كمالات مآب ميرزا الغ بيگ « 1 » بن حضرت خاقان سيد شاهرخ ميرزا « 2 » ابن اعليحضرت صاحبقران امير تيمور گوركان بناى زيج و رصد گذاشته بود شهور مفصّله را در رصد مشهور به زيج جديد گوركانى ثبت ، و ارتفاع و طول و عرض هريك از شهور مزبوره را بدين موجب تشخيص داده ، و بعضى ولايات و محال تابعه و قصبات نيز در ولايت مزبوره بوده كه آنها را در زيج داخل نموده . « 3 » ولايت كرمان زمين ولايت عظيم وسيع ، حدود شرقى آن بيابان سيستان و خراسان و بيابان سند و مولتان ، و حدود غربى اقاصى فارس ، و حدود جنوبى درياى عمان ، و شمالى آن بعضى از بيابان خراسان و حدود يزد و ابرقويه . از ابتداى حدود كه بيابان سيستان و سند و مولتان و خراسان است الى حدود غربى - كه اقاصى [ فارس ] و محال شبانكارهء فارس است - تخمينا دويست و هفتاد فرسخ تا سيصد فرسخ مسافت باشد . « 4 » و از حدود شمالى كه ابتداى بافق بهاباد است الى انتهاى جنوبى كه درياى عمان و قلعه هرمز و ميناب است الى تخمينا يكصد و شصت فرسخ دويست فرسخ باشد ، و مملكتى به اين وسعت و فساحت « 5 » نمىباشد .

--> ( 1 ) - الغ بيگ . خصوصا با كرمان ارتباطات خاص داشته ، و نفيس بن عوض پزشك كرمانى جد اعلاى خاندان نفيسى به عنوان پزشك مخصوص الغ بيگ از كرمان به سمرقند رفته ، و بعد از مرگ الغ بيگ به كرمان بازگشته است . ( محبوب سياه و طوطى سبز ، ص 418 و 298 ) . ( 2 ) - در باب اين نسبت عجيب رجوع شود به كلاه گوشه نوشين‌روان ، ص 344 . ( 3 ) - در متن چند سطر سفيد مانده ، ظاهرا مؤلف مىخواسته ارتفاع و طول و عرض شهرها را بر طبق زيج الغ بيگ بنويسد كه فرصت نيافته است . ( 4 ) - مساحت كرمان و بلوچستان و سيستان در مقياس امروزى 250 هزار كيلومتر مربع است . ( 5 ) - ظ : فسحت .